KOŁA PASOWE, KOŁA ZĘBATE, PASKI KLINOWE, SPRZĘGŁA, KOŁA ŁAŃCUCHOWE,

Aktualności

Koła zębate



Koła zębate jednorzędowe, dwurzędowe i trzyrzędowe. Dostępne są również z utwardzonymi zębami, nierdzewne oraz w standardzie ASA.
Koło zębate to element czynny przekładni zębatej oraz element innych mechanizmów takich jak sprzęgło zębate, połączenia wielowpustowe, pompa zębata i innych.

koło zębate
Koło zębate
Koło zębate - element czynny przekładni zębatej oraz element innych mechanizmów takich jak sprzęgło zębate, połączenia wielowpustowe, pompa zębata i innych.

W skład koła zębatego wchodzą:
  • wieniec zębaty
  • piasta
  • łącznik, łączący piastę i wieniec.

W niektórych kołach zębatych, szczególnie tych o niewielkiej liczbie zębów i małej średnicy, nie występuje łącznik a wieniec zębaty spełnia jednocześnie rolę piasty. Takiego rodzaju koło zębate nazywa się zębnikiem. Zębnik często nacięty jest bezpośrednio na wale i tworzy z nim integralną całość lub osadzony jest na nim za pomocą połączenia wciskowego. Koło zębate na wale osadzone jest za pomocą połączenia wpustowego, wielowpustowego lub rzadziej połączenia klinowego.

Wieniec zębaty składa się z zębów i wieńca, z którego zęby wystają. Przestrzenie pomiędzy zębami nazywane są wrębami.


ułożenie zębów
Schemat ułożenia zębów

Parametry koła zębatego

Podstawowymi parametrami koła zębatego są:
z - liczba zębów
Liczba zębów nie powinna być mniejsza niż określona minimalna. Minimalna liczba zębów jest ograniczeniem wykonawczym spowodowanym faktem, że narzędzie wycinające ząb, przy małej liczbie zębów ma tendencję do podcinania nasady zęba, co w ekstremalnych przypadkach prowadzi do jego niedopuszczalnego osłabienia. Maksymalna liczba zębów określa jedynie technologiczna możliwość wytworzenia koła.

d - średnica podziałowa koła zębatego
średnica wyobrażalnego okręgu, na którym odmierza się podziałkę zęba. Średnice podziałowe dwóch współpracujących z sobą kół zębatych są styczne do siebie.

p - podziałka zęba
łukowa odległość punktów przecięcia prawych lub lewych powierzchni dwóch sąsiednich zębów ze średnicą podziałową. Podziałka
p=s+e
gdzie s to łukowa grubość zęba na średnicy podziałowej i e łukowa wielkość wrębu na średnicy podziałowej.

zazębianie koła
Schemat mechaniki zazębiania

Mechanika zazębienia

Podczas obrotu kół dwa współpracujące zęby otaczają się jednocześnie także ślizgając się po sobie. Ten poślizg jest niekorzystnym, lecz niemożliwym do uniknięcia zjawiskiem. Tylko w bardzo wąskim zakresie, który teoretycznie sprowadza się do jednego punktu C, występuje czyste toczenie się zębów bez poślizgu. Punkt ten nazywa się punktem tocznym, który wyznacza koło toczne o średnicy dw. Koła toczne dla obu współpracujących kół są styczne w punkcie C.





zazębianie animacja
Zazębianie koła - animacja
Punkty styku zębów w czasie obrotu układają się na prostym odcinku (E1, E2) zwanym odcinkiem przyporu. Kąt zawarty między tym odcinkiem, a linią styczną do kół tocznych w punkcie tocznym - (alpha), jest zwany kątem przyporu i jest jednocześnie parametrem ewolwenty. Zarys nominalny, powszechnie używany w budowie maszyn i przyjęty przez praktycznie wszystkie normy na całym świecie ma kąt przyporu alpha = 20o, Jednocześnie dla zarysu nominalnego średnice podziałowe kół pokrywają się z kołami tocznymi. Tutaj również wzdłużny kształt zęba może być prosty, śrubowy, daszkowy lub łukowy.



Słowa kluczowe: koła zębate koło, wieniec, piasta